«تولید، پایان راه نیست، بلکه ابتدای مسیرِ صنعتی‌شدن است.» کارشناسان و هنرمندان در نشست تخصصی اخیر با نقد عملکرد پلتفرم‌های نمایش خانگی و تأکید بر فقدان زنجیره عرضه، هشدار دادند که بقای انیمیشن ایران در گرو گذار از دغدغه‌های صرفاً تولیدی به سمت ایجاد یک اقتصاد پایدار، بازاریابی حرفه‌ای و ارزش‌گذاری متناسب بر ارکان کلیدی اثر، از جمله دوبله است.
به گزارش روابط عمومی کارخانه صنایع سرگرمی مهوا؛ جلسه هم‌اندیشی حامد جعفری دبیر سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان با هنرمندان حوزه پویانمایی و هوش مصنوعی در کاخ جشنواره برگزار شد. در این جلسه دبیر جشنواره با هنرمندان حوزه انیمیشن که از شرکت‌کنندگان در بخش‌های مختلف سی‌وهشتمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان هستند، گفت‌وگو کرد.
مهدی جعفری، تهیه‌کننده انیمیشن «نگهبانان خورشید»، گفت: یکی از دغدغه‌های جدی تولیدکنندگان انیمیشن، نحوه مواجهه پلتفرم‌های معتبر و پرمخاطب کشور با آثار ایرانی است. این پلتفرم‌ها، به دلیل شرایط اقتصادی، معمولاً انیمیشن‌های خارجی را رایگان یا با هزینه‌ای بسیار پایین دریافت می‌کنند و با کمترین هزینه به دوبله آن‌ها می‌پردازند؛ حتی برخی از آن‌ها برای دوبله از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند. به همین دلیل، تمایل چندانی به خرید و حمایت از آثار انیمیشن ایرانی نشان نمی‌دهند.
این در حالی است که چنین پلتفرم‌هایی مخاطبان بسیار زیادی، به‌ویژه در میان کودکان و نوجوانان دارند. به نظر من، آن‌ها باید در مقابل بهره‌برداری از انیمیشن‌های خارجی و درآمدی که از عرضه این آثار به مخاطب ایرانی به دست می‌آورند، مسئولیتی نیز در قبال انیمیشن ایران بپذیرند و سهم مشخصی را به خرید، نمایش و حمایت از تولیدات داخلی اختصاص دهند.
ما تصمیم گرفتیم از تریبون جشنواره فیلم کودک برای بیان این مسئله استفاده کنیم. پیگیری این مطالبه باید در بخش‌های دیگر نیز ادامه پیدا کند، اما جشنواره می‌تواند زمینه‌ای برای طرح جدی آن باشد. پلتفرم‌ها باید حق انیمیشن ایرانی را ادا کنند و بخشی مستقل و مؤثر برای عرضه محصولات داخلی، از آثار کوتاه گرفته تا انیمیشن‌های بلند، در نظر بگیرند.
حدود دو سال است که درگیر این مسئله هستیم، اما پلتفرم‌ها همچنان استقبال قابل‌توجهی از خرید و عرضه تولیدات ایرانی نشان نمی‌دهند. این در حالی است که تعداد آثار انیمیشن داخلی روزبه‌روز در حال افزایش است. امروز یکی از مهم‌ترین مسیرهایی که می‌تواند به بازگشت سرمایه و ایجاد درآمد برای تولیدکنندگان انیمیشن کمک کند، عرضه آثار در همین پلتفرم‌هاست.
لازم است برای ترافیک و درآمدی که پلتفرم‌ها از نمایش انیمیشن‌های خارجی به دست می‌آورند، سازوکاری تعریف شود تا بخشی از این ظرفیت در خدمت حمایت از تولیدات ایرانی قرار گیرد. این موضوع دست‌کم برای گروه ما دغدغه‌ای جدی و بزرگ است؛ زیرا کودکان امروز، آینده‌سازان کشور هستند و محتوایی که می‌بینند، در شکل‌گیری فرهنگ و هویت آن‌ها تأثیر مستقیم دارد.
مهدی جعفری در ادامه با تأکید بر لزوم توجه جشنواره‌ها به دوبلورهای آثار انیمیشن گفت: اگر امکان آن وجود دارد، از همین امسال و در غیر این صورت از دوره آینده، بخشی برای ارزیابی و تقدیر از دوبلورهای انیمیشن در نظر گرفته شود. این هنرمندان برای جان‌بخشیدن به شخصیت‌ها انرژی و زمان زیادی صرف می‌کنند. من خودم در جلسات دوبله کنار آن‌ها حضور داشته‌ام و از نزدیک دیده‌ام که با چه تلاش و دقتی کار می‌کنند؛ بااین‌حال، معمولاً آن‌گونه که شایسته است مورد توجه قرار نمی‌گیرند.
دوبلور با صدای خود یک شخصیت را خلق می‌کند و می‌کوشد آن را در ذهن مخاطب ماندگار سازد. به همین دلیل، بهتر است در جشنواره‌ها به دوبلور انیمیشن صرفاً به‌عنوان صداپیشه نگاه نشود، بلکه او را یکی از بازیگران و عوامل مؤثر در شکل‌گیری شخصیت بدانند و عملکردش را به‌طور مستقل داوری کنند.
موضوع دوبله در کشور ما تا اندازه‌ای با بسیاری از کشورهای دیگر متفاوت است؛ بنابراین لازم است جایگاه و تأثیر دوبلورهای ایرانی در موفقیت یک اثر انیمیشنی نیز متناسب با همین شرایط مورد توجه قرار گیرد.
رسول آذرگون: جشنواره باید محل تکمیل منظومه انیمیشن باشد
در ادامه نشست رسول آذرگون گفت: من سه دهه در این مشغول به یادگیری انیمیشن و کسب تجربه هستم و بر اساس تجربه های بین المللی که در ده سال اخیر به دست آورده ام باید بگویم تولید نخستین مرحله یک صنعت نیست، بلکه در انتهای یک فرایند قرار دارد. ابتدا نیازهای فرهنگی و اجتماعی شناسایی می‌شوند، سپس ایده‌پردازان، شرکت‌ها، سرمایه‌گذاران و گروه‌های تخصصی وارد میدان می‌شوند و در نهایت تولید شکل می‌گیرد. بااین‌حال، ما همچنان تا حدی سنتی عمل می‌کنیم و معمولاً بدون تکمیل این زنجیره، مستقیماً وارد مرحله تولید می‌شویم.
تولیدکننده تمام وقت و انرژی خود را صرف ساخت اثر می‌کند و طبیعتاً فرصت چندانی برای مذاکره، جذب سرمایه و رایزنی با مجموعه‌های اقتصادی ندارد. در ساختار حرفه‌ای صنعت انیمیشن جهان، گروه‌ها و افراد متعددی در کنار تولیدکننده فعالیت می‌کنند و هرکدام مسئولیت مشخصی در زمینه تأمین مالی، بازاریابی، تبلیغات و عرضه اثر بر عهده دارند.
جشنواره باید محل تکمیل منظومه انیمیشن باشد؛ جایی که تولیدکننده، سرمایه‌گذار، ایده‌پرداز، کارگردان و دیگر فعالان این حوزه یکدیگر را ببینند، گفت‌وگو کنند و زمینه همکاری میان آن‌ها فراهم شود. اگر جشنواره‌ای مأموریت تخصصی دیگری برای خود تعریف کرده، بحث جداگانه‌ای است؛ اما از عوامل جشنواره نباید انتظار داشته باشیم مانند دولت یا یک متولی، مستقیماً به تولیدکنندگان کمک کنند.
نقش اصلی جشنواره این است که بستر ارتباط را فراهم کند. باید از صاحبان تجربه، مجموعه‌های اقتصادی و حامیان مالی دعوت شود تا در کنار انیمیشن‌سازان حضور پیدا کنند. اسپانسرها باید آثار و گروه‌های تولید را از نزدیک بشناسند و تولیدکنندگان نیز با سازوکار حرفه‌ای جذب سرمایه و عرضه محصول آشنا شوند.
وقتی این ارتباط‌ها شکل بگیرد، تولیدکننده بهتر می‌داند برای تأمین مالی و عرضه اثر خود باید به کدام مجموعه مراجعه کند و از چه مسیری پیش برود. جشنواره قرار نیست جای همه نهادها را بگیرد، اما می‌تواند حلقه‌های مختلف این زنجیره را به یکدیگر متصل و به کامل‌شدن منظومه صنعت انیمیشن کمک کند.
امیرحسین صفایی: صنعت انیمیشن با شعار و دغدغه‌مندی صرف به سوددهی نمی‌رسد
امیرحسین صفایی، مدیر دوبلاژ دو پویانمایی «نگهبانان خورشید» و «نابغه و دیو سنگی»، با حضور در این جلسه اظهار داشت: امروز شاهد اکران پویانمایی «نابغه و دیو سنگی» در جشنواره هستیم و من نیز در حوزه صدا و دوبله این اثر پاسخ‌گوی پرسش‌ها خواهم بود. بااین‌حال، لازم است درباره وضعیت دوبله و نقش آن در موفقیت آثار پویانمایی نکته‌ای را مطرح کنم.
اگر صنعت دوبله ایران طی سال‌های گذشته ضعیف عمل کرده بود، امروز به این نقطه نمی‌رسیدیم که بسیاری از مخاطبان ترجیح دهند فیلم‌های سینمایی را به زبان اصلی، اما انیمیشن‌ها را با دوبله فارسی تماشا کنند. این علاقه نتیجه خلاقیت‌ها، تجربه‌ها و خاطره‌سازی‌هایی است که در طول سال‌ها به دوبله ایران قدرت بخشیده است.
نمی‌توان انتظار داشت انیمیشن‌های خارجی مطرح مانند آثار دیزنی و پیکس نمایش داده نشوند، زیرا این آثار ارزش اقتصادی و جذابیت بالایی برای مخاطب دارند. اگر قرار است صنعت انیمیشن ایران نیز رشد کند و به چنین جایگاهی برسد، باید برای آن هزینه و زمان صرف شود و تمام ابعاد تولید، عرضه و بازاریابی آن مورد توجه قرار گیرد.
یک اثر باید ویژگی‌هایی داشته باشد که بتواند در بازار بفروشد، میان مردم فراگیر شود، مخاطب را به سالن سینما بکشاند و درآمد کسب کند. زمانی می‌توان از یک صنعت سالم سخن گفت که اثر بتواند از درآمد خود برای ادامه مسیر تولید استفاده کند. نمی‌توان تنها با شعار و بیان دغدغه‌ها انتظار داشت یک صنعت شکل بگیرد؛ انیمیشن باید به سوددهی برسد و جریان مالی پایداری در اطراف آن ایجاد شود.
موضوع فقط تولید محصول نیست و تبلیغات و معرفی اثر نیز اهمیت زیادی دارد. باید ببینیم چه میزان ظرفیت تبلیغاتی در اختیار آثاری مانند «نگهبانان خورشید» قرار می‌گیرد؛ اثری که آقای جعفری و گروهش برای تولید آن زحمت کشیده‌اند و سرمایه‌گذاری قابل‌توجهی انجام داده‌اند. چه میزان از ظرفیت رسانه‌ها برای تبلیغ چنین اثری استفاده می‌شود؟ تا چه اندازه مدارس را ترغیب می‌کنیم دانش‌آموزان را برای تماشای انیمیشن‌های ایرانی به سینما ببرند؟ متأسفانه من در این زمینه نشانه‌های چندانی از شکل‌گیری یک صنعت منسجم نمی‌بینم.
امروز نیز دوبله‌های بسیار باکیفیتی تولید می‌شوند و گویندگان توانمندی در این حوزه فعالیت دارند، اما گاهی برای دوبله هزینه کافی صرف نمی‌شود یا نظارت حرفه‌ای و مناسبی وجود ندارد. بنابراین نمی‌توان تمام مشکلات را به ضعف دوبله نسبت داد. توجه به انیمیشن باید حرفه‌ای‌تر از بیان یک دغدغه کلی باشد؛ باید بررسی کنیم این صنعت چگونه می‌تواند درآمد بیشتری کسب کند و چه اقداماتی به رشد و موفقیت آن منجر می‌شود.
پلتفرم‌ها نیز می‌توانند در این زمینه نقش مؤثری داشته باشند. برای مثال، می‌توان سازوکاری تعریف کرد که پلتفرم‌ها متناسب با میزان نمایش آثار خارجی یا درآمد حاصل از مصرف اینترنت، بخشی از منابع خود را به حمایت از فیلم‌سازان و انیمیشن‌سازان داخلی اختصاص دهند. چنین حمایت‌هایی می‌تواند به شکل‌گیری چرخه اقتصادی موردنیاز این صنعت کمک کند.
ما همان تجربه، دقت و کیفیتی را که در دوبله آثار دیزنی و پیکس به کار می‌گیریم، وارد انیمیشن‌های ایرانی نیز کرده‌ایم. دوبله ایران ظرفیت بالایی دارد و می‌تواند با استفاده از صداهای آشنا و خاطره‌انگیز، به آثار داخلی جذابیت بیشتری ببخشد. زمانی که مخاطب یک انیمیشن ایرانی را تماشا می‌کند، بخش صدا نیز باید برای او خاطره‌سازی و حس آشنایی ایجاد کند تا اثر داخلی بتواند در کنار نمونه‌های خارجی ارتباط مؤثرتری با مخاطب برقرار کند.
گالری تصاویر خبر
دیدگاه مخاطبان
دیدگاه شما پس از بررسی و تأیید منتشر می‌شود.